Ochotnicze Straże Pożarne w systemie ochrony ludności 2026 – zadania, bezpieczeństwo i nowe technologie szkolenia

Szkolenie to ma na celu przygotowanie strażaków do skutecznego działania w różnorodnych sytuacjach kryzysowych. Uczestnicy zdobywają wiedzę na temat zagrożeń naturalnych i technologicznych, a także dowiedzą się, jak współpracować z innymi służbami ratowniczymi.

Szkolenie przyczyni się do budowania bardziej odpornego systemu ochrony ludności na poziomie lokalnym.

Przygotowanie kadry podmiotów ochrony ludności do efektywnej realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.

1. Nowa rola OSP w ochronie ludności. Uwarunkowania ochrony ludności i obrony cywilnej
 w Polsce:
• Fundamenty prawne 2026: Omówienie zadań OSP wynikających z aktualnej ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.
• Stany gotowości obronnej: Procedury mobilizacyjne i rola OSP jako formacji OC.
• Zarządzanie ewakuacją: Praktyczne wyznaczanie stref bezpiecznych i organizacja punktów zbiórki dla ludności cywilnej.
• Łączność i alarmowanie: Obsługa systemów ostrzegania w warunkach zakłóceń elektronicznych.
2. Bezpieczeństwo i higiena działań – ochrona przed rakotwórczymi produktami spalania jonowanie urzędu w sytuacjach szczególnych:
• Toksyczność środowiska pożarowego: Analiza składu dymu i osadów (WWA, cyjanowodór) oraz ich wpływu na organizm w perspektywie  wieloletniej.
• Standardy Czystego Strażaka (Clean Firefighter):
• Zasady zdejmowania brudnych Środków Ochrony Indywidualnej (ŚOI) na miejscu zdarzenia.
• Praktyczne techniki wstępnej dekontaminacji „na mokro” i „na sucho”.
• Logistyka brudnych ubrań: Organizacja strefy czystej i brudnej w wozie bojowym oraz w remizie.
• Profilaktyka nowotworowa: Zasady higieny osobistej po akcji (prysznic w ciągu godziny, wymiana bielizny).
3. Przygotowanie i planowanie w ochronie ludności i obronie cywilnej:
• Planowanie działań ochronnych.
• Planowanie ciągłości działania (BCP).
• Dokumentacja planistyczna i procedury.
4. Zagrożenie PFAS – nowa era w ratownictwie
• Czym są PFAS („wieczne chemikalia”): Dlaczego wycofuje się środki pianotwórcze zawierające fluorki.
• Bezpieczne gaszenie: Przegląd nowoczesnych, bezfluorowych środków gaśniczych dostępnych w 2026 roku.
• PFAS w ubraniach specjalnych: Jak dbać o nowoczesne mundury, aby nie naruszać barier ochronnych, a jednocześnie skutecznie usuwać  toksyny.
• Zagrożenie w wodzie pitnej: Postępowanie w przypadku skażenia ujęć wody substancjami gaśniczymi podczas dużych akcji OC.
5. Zasady dystrybucji pomocy humanitarnej i wody w warunkach paraliżu logistycznego.
6. Technologie wspierające i odporność lokalna:
• Rozpoznanie z powietrza (Bezzałogowe Statki Powietrzne):
• Wykorzystanie dronów OSP do mapowania stref zniszczeń i poszukiwania osób zaginionych w ramach działań OC.
• Praktyczna analiza obrazu z kamer termowizyjnych w celu identyfikacji ognisk pożarów po wielkoskalowych incydentach.
• Zarządzanie zasobami w systemach cyfrowych:
• Obsługa ogólnopolskiego systemu ewidencji zasobów ochrony ludności (wprowadzanie danych o dostępności agregatów, pomp i miejsc  noclegowych w czasie rzeczywistym).
• Wykorzystanie aplikacji mobilnych do komunikacji z „Ratownikami Obywatelskimi” (przeszkolonymi mieszkańcami wspierającymi OSP).
• Tworzenie Autonomicznych Punktów Wsparcia (APW):
• Warsztat: Jak w 30 minut przekształcić remizę OSP w samowystarczalny punkt pomocy z niezależnym zasilaniem (OZE/agregaty), łącznością satelitarną (np. Starlink) i dostępem do wody pitnej.
7. Psychologia kryzysowa i komunikacja społeczna:
• Techniki opanowywania paniki w tłumie podczas ogłaszania alarmów o zagrożeniu CBRN lub militarnym.
• Praktyczne ćwiczenie: Prowadzenie briefingu dla mieszkańców gminy – jak przekazać trudne informacje, nie budując poczucia beznadziei.
8. Gra decyzyjna – „Blackout Gminny:
• Scenariuszowa symulacja braku energii, łączności komórkowej i wody przez 72 godziny. Strażacy muszą priorytetyzować działania,dbając jednocześnie o własne bezpieczeństwo 
9. Podmiot ochrony ludności w systemie ochrony ludności i obrony cywilnej – rola, funkcje, zadania i sposoby ich realizacji.
10. Funkcjonowanie podmiotu ochrony ludności w stanach nadzwyczajnych oraz w czasie wojny;
11. Przygotowanie i planowanie w ochronie ludności i obronie cywilnej, w tym planowanie ciągłości działania
12. Współpraca, wsparcie i współdziałanie w ochronie ludności i obronie cywilnej
13. Wykrywanie zagrożeń, powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie. Komunikacja kryzysowa i komunikacja ryzyka.
14. Działania pomocowe w warunkach obrony cywilnej.
15. Pierwsza pomoc przedmedyczna.
16. Ewakuacja oraz środki indywidualnej i zbiorowej ochrony.
 

Adresatami szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w 2026 roku są przede wszystkim członkinie i członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych. Kadra dowódcza OSP, ratownicy OSP, lokalni liderzy i koordynatorzy ds. ochrony ludności, Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze. W 2026 roku OSP pełni rolę głównego filaru ochrony ludności na poziomie lokalnym. Szkolenie adresowane jest więc do każdego strażaka, który w razie kryzysu staje się funkcjonariuszem ochrony cywilnej, odpowiedzialnym za bezpieczeństwo sąsiadów i mienia w swojej małej ojczyźnie..

Wieloletni pracownik służby BHP w Wydziale BHP i profilaktyki zdrowotnej w KG PSP, posiadający 15-letnie doświadczenie w służbie BHP, wykładowca tematyki BHP, absolwent Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego w Kielcach na kierunku pedagogika wychowania obronnego z wychowaniem fizycznym, propagator zdrowego stylu życia, na co dzień zajmuje się profilaktyką nowotworową wśród strażaków.